Son günlerde yaşamına son verme düşüncesi ve intihar haberleriyle her zamankinden daha fazla karşılaşıyoruz. Her biri farklı bir yaşam öyküsünü geride bırakan bu kayıplar, bireysel olduğu kadar toplumsal bir gerçeği de gözler önüne seriyor. Ne var ki, hakkında en çok fısıldanılan ama en az konuşulan konulardan biri hâlâ intihardır.
Bir psikolojik danışman olarak biliyorum ki intihar, çoğu zaman yaşamı istememek değil, dayanılmaz hâle gelen psikolojik acının sona ermesini istemektir. Kişi, içinde bulunduğu ruhsal yükün geçici olduğunu göremez hale gelir.
Düşünceleri daralır, umut zayıflar ve zihni, acıyı bitirecek başka bir ihtimal üretemez. Bu nedenle intihar, tek bir olayın değil; biyolojik, psikolojik, sosyal ve çevresel etkenlerin iç içe geçtiği karmaşık bir sürecin sonucudur.
Bugün yaşadığımız ekonomik belirsizlikler, giderek düşen refah düzeyi, geleceğe ilişkin kaygılar, yalnızlaşan sosyal yaşam ve artan toplumsal stres, ruh sağlığını doğrudan etkileyen faktörlerdir.
Toplumun ruh sağlığı, yalnızca bireysel dayanıklılıkla açıklanamaz. İnsan, yaşadığı sosyal ve ekonomik koşullardan bağımsız değildir. Güvencesizlik arttığında, umut azaldığında ve gelecek öngörülemez hâle geldiğinde psikolojik yük de ağırlaşır. Bazen bu yük, kişinin kendisini görünmez bir balonun içinde hissetmesine neden olur. Dışarıdan bakıldığında hayat devam ediyormuş gibi görünür ancak içeride nefes almak giderek zorlaşır. O noktada kişi, ölümü değil, acının son bulmasını ister. İşte en büyük yanılgı da burada başlar. Çünkü dışarıdakiler çoğu zaman geride kalacakları düşünürken, içerideki kişi yalnızca taşıdığı acının ağırlığını hisseder. Toplumsal olarak kendimize sormamız gereken soru şudur: Biz, insanların sessiz çığlıklarını gerçekten duyabiliyor muyuz?
İntiharı yalnızca bireysel bir mesele olarak değerlendirmek eksik bir bakış açısıdır. Aynı zamanda bu konu, toplumun ruh sağlığını, sosyal politikalarını, ekonomik gerçekliğini, aile yapısını, eğitim sistemini ve sosyal dayanışmasını ilgilendiren çok katmanlı bir meseledir. Güçlü toplumlar yalnızca ekonomik olarak değil, psikolojik olarak da güvenli alanlar oluşturabilen toplumlardır. Bu nedenle önleyici ruh sağlığı hizmetlerinin yaygınlaştırılması, psikolojik desteğe erişimin kolaylaştırılması, okullarda ve iş yerlerinde ruh sağlığı farkındalığının artırılması ve yardım istemenin bir zayıflık değil, cesaret göstergesi olduğunun anlatılması hayati önem taşımaktadır. Elbette her intiharı önlemek mümkün olmayabilir. Ancak bir insanın değişen davranışını fark etmek, onu yargılamadan dinlemek, yalnız olmadığını hissettirmek ve gerektiğinde profesyonel desteğe ulaşmasına aracılık etmek; bazen bir yaşam ile bir kayıp arasındaki en önemli fark olabilir. Bir toplumun gelişmişliği yalnızca ekonomik göstergeleriyle değil, en kırılgan bireylerini ne kadar görebildiğiyle de ölçülür. Belki de bugün hepimize düşen en önemli sorumluluk sessiz çığlıkları duymayı öğrenmek, umudu yeniden görünür kılmak ve hiçbir insanın acısıyla tek başına kalmadığı bir toplum inşa etmektir.