Aşure, İslam tarihinde önemli olayların yaşandığı Muharrem ayının 10. günü yapılan, farklı malzemelerin birlik içinde kaynadığı bir tatlıdan çok daha fazlasıdır. Hz. Nuh’un tufandan sonra gemide kalan son malzemelerle hazırladığı rivayet edilen bu karışım, insanlığın yeniden doğuşunun simgesidir. Aynı gün, Hz. Musa’nın Firavun’dan kurtuluşu, Hz. Yunus’un balığın karnından çıkışı ve Hz. Hüseyin’in Kerbela’da şehit edilişi gibi olaylar da hatırlanır. Sünni gelenekte oruç ve dua ile, Şii gelenekte ise matemle yaşatılan Aşure Günü; yas, umut, sabır ve paylaşmanın birleştiği özel bir gündür.
Toplumsal Bellekte Dayanışmanın Tadı
Anadolu kültüründe “paylaşma tatlısı” olarak da bilinen aşure, pişirildiği evlerden komşulara, akrabalara ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılır. Bu dağıtım, yalnızca fiziksel bir ikram değil; toplumsal bağları güçlendiren bir selam, bir hatırlayıştır. Özellikle şehir yaşamının bireyselleştirdiği günümüzde, bir tabak aşure yeni dostluklara vesile olabiliyor.
Farklılıkların Uyumla Buluştuğu Bir Kazan
Buğdaydan nohuta, kuru meyveden baharata kadar onlarca farklı malzeme, tencerede birlik içinde kaynar. Aşurenin bu yönüyle çok kültürlülüğün ve hoşgörünün tatlı bir simgesi olduğu söylenebilir. Her malzeme, farklılıkların birlikte var olabileceğine dair sessiz ama güçlü bir mesaj taşır.
Saraydan Sofraya Aşurenin Lezzetli Tarihi
Osmanlı saray mutfağında da önemli bir yeri olan aşure, Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi'nde de övgüyle anılmıştır. Bugün Türkiye’nin dört bir yanında yöresel tariflerle yaşatılan bu gelenek, bazı inançlarda 12 malzemeyle hazırlanarak Kerbela’da şehit edilen 12 İmam’a adanır.
Urla Usulü Geleneksel Aşure Tarifi
Urla’nın yerel ismiyle tanınan Şenay İnceoğlu’nun verdiği tarifte ise bu gelenek lezzetle harmanlanıyor. Tarifin püf noktası, malzemelerin bir gece önceden ayrı ayrı hazırlanıp sabah birleştirilmesinde yatıyor. Bu tarifte 2 kilo buğday, kuru bakliyat, taze ve kuru meyveler, kuruyemişler, baharatlar ve gül suyuyla oluşturulan karışım, dua ve niyetle taçlanıyor. Tencerede pişen aşure, yedi komşuya dağıtılarak paylaşım geleneği yaşatılıyor.
Aşure: Geçmişe Selam, Geleceğe Dua
Aşure kazanlarında yalnızca buğday değil; sabır, şükür, umut ve toplumsal birlik de pişiyor. Her yıl tekrar eden bu gelenek, hatırlamanın, affetmenin ve dayanışmanın en tatlı yollarından biri olmaya devam ediyor.
Kaynak: Fulya Omaç